"ثبت کلهر فراتر از یک ثبت"
یکی از ارکان نظارتی در شرکتهای سهامی، "بازرس" میباشد. در واقع، شرکت از گردهمایی سهامداران تشکیل میشود و سهامداران از بین خود، افرادی را بهعنوان هیئتمدیره انتخاب میکنند تا اداره شرکت را عهدهدار شوند. رکن نظارتی بر اعضای هیئتمدیره، بازرسانی هستند که توسط سهامداران انتخاب میشوند تا بر عملکرد هیئتمدیره نظارت داشته باشند.
به موجب قانون تجارت، در شرکتهای سهامی، انتخاب بازرس اصلی و بازرس علیالبدل الزامی است. تعداد بازرس اصلی در قانون تجارت یک نفر پیشبینی شده است، اما میتوان در اساسنامه تعداد بیشتری را پیشبینی کرد. یک بازرس علیالبدل نیز باید انتخاب شود تا در صورت فوت یا استعفای بازرس اصلی، وظایف او را انجام دهد.
چه کسانی میتوانند بازرس شوند؟
بازرس میتواند شخص حقیقی یا شخص حقوقی باشد.
شخص حقیقی بهعنوان بازرس انتخاب شود:
چنانچه شخص حقیقی بهعنوان بازرس انتخاب شود، باید حداقل ۱۸ سال سن داشته باشد. مدرک تحصیلی او اهمیتی ندارد. بنابراین، میتوان فردی که بالای هجده سال سن دارد را بدون توجه به میزان تحصیلات و مدرک تحصیلی بهعنوان بازرس انتخاب کرد. معمولاً شرکتها در بدو تأسیس، جهت رعایت تشریفات ثبت شرکت، یک نفر را بهعنوان بازرس انتخاب میکنند، اما توصیه میشود پس از شروع فعالیت شرکت، افرادی را بهعنوان بازرس انتخاب کنند که در امور مالی سررشته داشته باشند.
مواردی که افراد نمیتوانند بازرس شوند:
- فردی که حکم ورشکستگی او صادر شده باشد.
- فردی که سابقه محکومیت به سرقت، کلاهبرداری، خیانت در امانت، اختلاس و تصرف غیرقانونی در اموال عمومی داشته باشد.
- مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره، زیرا بازرس ناظر بر عملکرد هیئتمدیره است.
- افراد دارای رابطه خویشاوندی با اعضای هیئتمدیره، مانند پدر، مادر، پدربزرگ، مادربزرگ، فرزند، خواهر، برادر، خواهرزاده و برادرزاده مدیرعامل و هیئتمدیره.
- افرادی که شخصاً از اعضای هیئتمدیره و مدیرعامل حقوق دریافت میکنند. برای مثال، مدیرعامل نمیتواند کارمند خود را در شرکتی که مدیرعامل آن است، بهعنوان بازرس انتخاب کند.
فرآیند انتخاب بازرس:
برای اینکه فردی بهعنوان بازرس انتخاب شود، باید صورتجلسه مربوطه را امضا کرده و قبولی سمت خود را اعلام کند. سپس صورتجلسه به اداره ثبت شرکتها ارسال میشود تا پس از صدور آگهی، در روزنامه رسمی چاپ شود.
شخص حقوقی بهعنوان بازرس:
در برخی موارد، شرکتها موظفاند اشخاص حقوقی را که بهعنوان مؤسسه حسابرسی زیر نظر جامعه حسابداران رسمی فعالیت میکنند، بهعنوان بازرس شرکت انتخاب کنند. در این صورت، مؤسسه مربوطه باید طی نامهای، قبولی سمت خود را اعلام کرده و همراه با صورتجلسه به اداره ثبت ارسال کند.
حقالزحمه بازرس:
بازرس توسط مجمع عمومی عادی انتخاب میشود، بنابراین، حقالزحمه بازرس نیز توسط مجمع عمومی تعیین میگردد. در خصوص سازوکار تعیین حقالزحمه بازرس، قانون پیشبینی خاصی نکرده است و مجمع عمومی، با توجه به حجم کار بازرس و طی توافق حاصلشده بین طرفین، میزان حقالزحمه را مشخص میکند.
مدت اعتبار بازرس:
مدت اعتبار بازرس، یک سال مالی است؛ اما پیش از پایان این مدت، مجمع عمومی میتواند بازرس را عزل کند.
اثر عدم انتخاب بازرس:
اگر بازرس انتخاب نشود یا برخلاف قانون انتخاب شود:
- امکان تصویب ترازنامه و صورت سود و زیان شرکت وجود ندارد.
- شرکت نمیتواند اقدام به افزایش سرمایه کند.
مسئولیت کیفری بازرس:
چنانچه شخصی با وجود ممنوعیتهای قانونی بهعنوان بازرس انتخاب شود، طبق قانون تجارت مستحق دو ماه تا شش ماه مجازات حبس خواهد بود.
اختیارات بازرس:
- بازرس میتواند کلیه اسناد مالی شرکت را از هیئتمدیره مطالبه کرده و بررسی کند.
- در صورت مشاهده تخلف از سوی هیئتمدیره، بازرس موظف است این موضوع را به مجمع و مراجع قضایی اعلام کند.
- بررسی صورتهای مالی جهت طرح در مجمع و تصمیمگیری درباره تصویب ترازنامه از وظایف بازرس است.
- بازرس صرفاً حق اظهارنظر دارد و نمیتواند در امور مالی و تصمیمگیریها دخالت کند.
- در صورت عدم تشکیل مجمع توسط هیئتمدیره، بازرس موظف است با رعایت تشریفات قانونی، از مجمع دعوت به عمل آورد.
سخن آخر:
بسیاری از شرکتها به وظایف بازرس واقف نیستند و با این گمان که انتخاب بازرس صوری است، اقدام به انتخاب بازرس با ممنوعیتهای قانونی میکنند. همچنین، بسیاری از افراد نیز بدون آگاهی از وظایف بازرس، این سمت را میپذیرند. چنین انتخابها و پذیرشهایی تبعاتی دارد که در بسیاری از موارد مشکلات متعددی برای افراد و شرکتها ایجاد میکند.
با بهرهمندی از وکلای ثبت کلهر، آگاهی قانونی خود را بالا ببرید.
نگارنده: زینب کلهر، وکیل پایه یک دادگستری
📞 ارتباط با ما: 09127874947
"با ثبت کلهر، وقت شما ارزشمند است"
ثبت نظر