ثبت کلهر فراتر از یک ثبت
*(راهنمای حقوقی و کاربردی ویژه مدیران، فعالان اقتصادی و عموم طرفهای قرارداد با اشخاص حقوقی)*
برای خیلی از افراد پیش آمده که بعد از روزها مذاکره، چانهزنی و تنظیم متن قرارداد با یک شرکت تجاری، در لحظه امضا متوجه میشوند مهر شرکت همراه نماینده نیست، در گاوصندوق دفتر مرکزی جا مانده یا قول میدهند «بعداً مهر میزنیم و میفرستیم». در این شرایط، حس اضطراب رایجی سراغ طرف مقابل میآید:
*آیا این قرارداد معتبر است؟ اگر کار به دادگاه بکشد، شرکت میتواند زیر تعهداتش بزند و بگوید چون مهر ما نخورده پس مسئولیتی نداریم؟*
پاسخ کوتاه، قاطع و حقوقی این است: قرارداد بدون مهر شرکت، در صورت وجود امضای معتبر، کاملاً صحیح و قانوناً لازمالاجراست.
اما در پشت این پاسخ کوتاه، نکات حقوقی حساسی نهفته است که ندانستن آنها میتواند سرمایه شما را به خطر بیندازد. در ادامه، این موضوع را بهصورت گامبهگام و دقیق بررسی میکنیم.
در نظام حقوقی ایران (بهویژه بر اساس قانون مدنی و قانون تجارت)، ابزار اصلی و بنیادین برای اعلام «قصد و رضای انشای معامله»، امضای شخص است.
- امضا ؛ رکن صحت و اعلام اراده: امضا نشاندهنده اراده و تصمیم قطعی فرد یا نماینده شرکت برای پذیرش تعهدات است. طبق ماده ۱۹۰ و ماده ۱۰ قانون مدنی، هر قراردادی که مخالف صریح قانون نباشد و طرفین بر سر آن توافق کرده و امضا نمایند، الزامآور است.
- مهر؛ ابزار شناسایی و انتساب: مهر شخص حقوقی فینفسه «اراده» تولید نمیکند؛ مهر صرفاً نشانی برای اعلام انتساب سند به یک سازمان یا شخصیت حقوقی است. یک مهر پلاستیکی یا ژلاتینی بهتنهایی نمیتواند جایگزین قصد و امضای انسان شود.
رویه قضایی دادگاهها همواره بر این اصل استوار است که «نبودِ مهر، خللی به صحت قرارداد وارد نمیکند؛ مشروط بر اینکه امضاکننده، صاحب حق امضای مجاز باشد.»
بزرگترین اشتباهی که افراد مرتکب میشوند، تمرکز روی شکل مهر به جای بررسی صلاحیت امضاکننده است.
فرض کنید منشی یا یکی از کارمندان شرکت، پای قرارداد شما مهر برجسته یا مهر ژلاتینی شرکت را بزند و امضا کند. در صورت بروز اختلاف، شرکت بهراحتی در دادگاه ادعا خواهد کرد که:
*«این فرد سمتی نداشته و طبق اساسنامه و تصمیمات مجمع، مجاز به تعهدآفرینی برای شرکت نبوده است؛ مهر نیز به سرقت رفته یا سوءاستفاده شده است.»*
در چنین حالتی، قرارداد در برابر شخص حقوقی بیاثر خواهد بود و شما صرفاً درگیر یک شکایت پیچیده علیه آن کارمند میشوید!
بنابراین آنچه اهمیت حیاتی دارد، عبارت است از:
1. سمت امضاکننده: آیا شخص امضاکننده، مدیرعامل یا عضو هیئتمدیره است؟
2. حدود اختیارات و فرمول امضا: در آگهی روزنامه رسمی شرکت چه شرطی برای امضا گذاشته شده است؟
- *امضای منفرد:* مثلاً «مدیرعامل بهتنهایی با مهر شرکت»
- *امضای متفق/مشترک:* مثلاً «مدیرعامل به همراه رئیس هیئتمدیره»
اگر میخواهید خیالتان از هر جهت بابت اعتبار قرارداد با اشخاص حقوقی راحت باشد، این سه گام ساده اما حیاتی را رعایت کنید:
1. استعلام آخرین روزنامه رسمی (آگهی تغییرات):
حتماً شناسه ملی شرکت را دریافت کرده و در سامانه روزنامه رسمی کشور بررسی کنید که آخرین تصمیمات مربوط به «تعیین دارندگان حق امضای مجاز» چیست. به ادعای شفاهی افراد یا سربرگهای قدیمی اعتماد نکنید.
2. رعایت امضا :
اگر قید شده باشد «امضای مدیرعامل به اتفاق یکی از اعضای هیئتمدیره»، باید هر دو نفر قرارداد را امضا کنند. نبود امضای نفر دوم، قرارداد را در معرض ایراد عدم نفوذ قرار میدهد؛ حتی اگر زیباترین مهر شرکت پای آن خورده باشد!
3. درج مهر در کنار امضا به عنوان شرط احتیاط :
با اینکه مهر شرط صحت نیست، اما در امور بانکی، گمرکی، مزایدات دولتی و مراجع اداری، عرفاً حضور مهر الزامی تلقی میشود و کار شما را سریعتر پیش میبرد. بنابراین ترجیحاً درج مهر را به عنوان یک گام تکمیلی انجام دهید، ولی هرگز آن را جایگزین اصالت امضا ندانید.
اگر در خصوص بررسی روزنامه رسمی، وضعیت اعضای هیئتمدیره، سنجش اعتبار امضاداران یا نگارش بندهای حقوقی قراردادهای تجاری خود سوالی دارید، مشاوره تخصصی با وکلای مجرب شرکتی پیش از امضا، ارزانترین بیمه برای محافظت از سرمایه شماست.
نگارنده: زینب کلهر وکیل دادگستری
راه های ارتباطی : 09127874947
" با ثبت کلهر وقت شما ارزشمنده "
ثبت نظر